Бүтүрүүчүлөрүбүздүн ийгиликтери 2
КТМУнун бүтүрүүчүсү Алтынай Адамалиева Арктикада сыйлык алган даректүү тасмасынын тарыхын баяндайт.
Кыргыз-Түрк «Манас» университетинин (КТМУ) коммуникация факультетинин радио, телевидение жана кино бөлүмүнүн 2024-жылкы бүтүрүүчүсү Алтынай Адамалиева дипломдук иши катары тарткан даректүү тасмасы менен эл аралык кино чөйрөлөрүнүн көңүлүн бурду. Жаш режиссёр Россиянын Анадырь шаарында 30-марттан 6-апрелге чейин өткөн «Алтын карга» эл аралык Арктика кинофестивалында калыстар тобунун атайын сыйлыгына татыды.
Үч жогорку билим алганына карабастан, өмүрүн мал чарбачылыгына – топоз багууга арнаган аялдын баянын чагылдырган бул тасма – аялдын мээнети, айыл турмушу, жеке тандоо темаларынын айланасында күчтүү көркөм баян. Тасма Минск шаарындагы Eurasia.doc, Москвадагы VGIK, Анкарадагы Түрк даректүү фильмдер фестивалы, Кыргызстандагы «Бир дүйнө», Жогорку Пышмадагы «Жез гүл» жана Стамбулдагы Айдын Доган сынагы сыяктуу бир катар маанилүү аянтчаларда да жогору бааланды.
Биз Алтынай Адамалиева менен сыйлык жана бул ийгиликтин артындагы жол тууралуу маектештик.
«Бул окуяда мени адамдын өз жолун тандоо эрки өзгөчө таасирлентти»
Эл аралык фестивалдарда жогору бааланган тасманын борборунда билимдүү болгонуна карабай, шаарга калбай, айылына барып мал чарбачылыгына баш-оту менен кирген аял турат. Адамалиева тасманын жаралуу булагын түшүндүрүп жатып, каармандын ага тийгизген таасирин баса белгилейт:
«Бул окуяда мени эң таасирленткен нерсе - адамдын өз жашоосун чындап өзү чечкени болду. Үч жогорку билим алган аялдын ушунча мүмкүнчүлүккө карабастан, табиятка, эмгекке жана өзү тандаган жолго түшкөнү өтө таасирдүү окуя. Мен бул каармандан жөн гана жеке тандоону эмес, терең жашоо философиясын көрдүм».
Жаш режиссёрдун айтымында, бул даректүү тасма сыртынан кооз, олуттуу көрүнгөн окуяны эмес, жашоодогу тынч, бирок маанилүү өзгөрүүлөрдү көрсөткөнү менен айырмаланат.
«Даректүү тасмам мени сабырдуулукка үйрөттү»
Даректүү тасма көркөм тасмадан айырмаланып, режиссёрго өзгөчө жоопкерчилик жүктөйт дейт А. Адамалиева, тартуу процессин техникалык гана эмес, ой жүгүртүүнү өстүргөн өзүнчө мектеп болгонун баса белгилеп:
«Даректүү тасма тартканда окуяларды багыттай албайсың, жашоо сага эмне берсе, ошону иштейсиң. Бул процесс мага байкоону, угууну жана сабыр кылууну үйрөттү. Камераны күйгүзүү канчалык маанилүү болсо, туура учурду күтүү да ошончолук маанилүү болду».
Анын айтымында, бул тасма кино менен жашоонун ортосундагы байланыш канчалык терең экенин көрсөткөн жеке тажрыйбага айланды.
Арктикадан келген сыйлык: «Бул - менин гана эмес, жалпы эмгектин жыйынтыгы»
А. Адамалиева Россиянын түндүгүндө өткөн «Алтын карга» эл аралык Арктикалык кинофестивалында сыйлык алуу өзгөчө мааниге ээ болгонун белгилейт. Ал фестивалдын атмосферасын «географиялык жактан алыс, бирок руханий жактан жакын» деп сүрөттөйт:
«Анадырга чейин жеткен бул жол мен үчүн өтө символикалык болду. Университеттеги долбоорумдун дүйнөнүн башка бир бурчунда көрсөтүлүп, бааланганы өтө маанилүү. Бул сыйлык өзүм үчүн гана эмес, мага ишенген, эмгегин сиңирген жана колдогон адамдар үчүн да чоң жетишкендик деп эсептейм».
«КТМУ мага жөн гана билим эмес, кино тартууга кайрат берди»
А. Адамалиева тасманын жаралышында КТМУнун академиялык жана техникалык колдоосу чоң роль ойногонун өзгөчө белгилейт. Университет тарабынан берилген камера, дрон жана үн жабдуулары тартуу процессин жеңилдеткенин айтат. Бирок бул колдоо жабдуулар менен гана чектелбеген:
«Мен акысыз, бирок эң негизгиси сапаттуу билим алдым. «Манас» мени техникалык мүмкүнчүлүктөрдү гана эмес, ойлонууга, жаратууга жана окуяга кинематографиялык көз караш менен кароого үйрөттү».
Тасманын көркөм жетекчиси Стамбулбек Мамбеталиев да долбоорго чоң салым кошконун белгилеп, чыгармачылык эмгек - бул командалык иш экенин айтат.
«Менин жашоом «Манастан» мурда» жана «Манастан кийин» деп бөлүнөт»
Жаш режиссёр университеттен алган тажрыйбасы анын жашоосуна зор таасир тийгизгенин айтат. Ал КТМУну билим алган жай гана эмес, өзүн тапкан мейкиндик катары мүнөздөйт:
«Менин жашоом чындап эле экиге бөлүндү: «Манастан мурда» жана «Манастан кийин». Бул беш жыл мага диплом гана бербестен, өзүмдү таанып-билүүгө, жолумду табууга жана дүйнөгө башкача көз караш менен кароого үйрөттү».
Ал кино аркылуу саякат кылууга, ар түрдүү аймактарды көрүүгө жана өз окуясын кеңири аудиторияга жеткирүүгө мүмкүнчүлүк алганын белгилеп, бул мезгилди «жеке сыноо жана кайра жаралуу доору» деп атады.
Жаш кинематографисттерге кеңеш: «Улуу окуялар жөнөкөй турмуштун өзүндө жатат»
Бүгүнкү жетишкендиктерине таянып, А. Адамалиева даректүү кино тартууну каалаган жаштарга маанилүү кеңеш берет:
«Кээде таасирдүү окуялар күнүмдүк жашоодо көмүскөдө калып, байкала бербейт. Эгер жакшылап баам салсаң, кино күтүлбөгөн окуяларды табууга багыт берет».
Дипломдук иштен эл аралык ийгиликке чейин
Алтынай Адамалиеванын даректүү тасмасы – дипломдук иш туура багыт, тынымсыз эмгек жана күчтүү кино тили аркылуу эл аралык деңгээлге чыгууга болорун далилдеген мисал. Арктикадан келген сыйлык жаш режиссёрдун чыгармачылык жолундагы маанилүү баскыч гана эмес, КТМУнун коммуникация факультетинде кино тармагында берилген билим деңгээлинин көрсөткүчү катары да бааланат.
