Haberler

Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, yapay zekâ ve dijital dönüşüm alanında Türk dünyasının akademik iş birliklerini güçlendirmeyi hedefleyen önemli bir uluslararası bilim organizasyonuna ev sahipliği yapıyor. Bu yıl ilk kez düzenlenen “I. Uluslararası Türk Dünyası Yapay Zekâ ve Dijital Dönüşüm Kongresi”, farklı ülkelerden bilim insanlarını, araştırmacıları ve teknoloji uzmanlarını aynı akademik platformda buluşturdu.

KTMÜ Fen Fakültesi Uygulamalı Matematik ve Enformatik Bölümü organizasyonunda gerçekleştirilen kongre, Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Fırat Üniversitesi, Kapadokya Üniversitesi ve Kastamonu Üniversitesi iş birliğiyle düzenlendi. İki gün sürecek organizasyonda, 11 oturum kapsamında 115 bilimsel bildiri yüz yüze ve çevrim içi olarak sunulacak.

Kongre kapsamında yapay zekâ, büyük veri analitiği, makine öğrenmesi, derin öğrenme, veri güvenliği, akıllı sistemler, dijital eğitim teknolojileri, siber güvenlik ve dijitalleşmenin toplumsal etkileri gibi çağın belirleyici dönüşüm alanları çok disiplinli bir akademik perspektifle ele alınacak.

“Manas Üniversitesi dijital dönüşümün bölgesel merkezlerinden biri olmayı hedefliyor”

KTMÜ Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan, kongresinin açılış programında yükseköğretim kurumlarının çağın bilimsel dönüşüm süreçlerine yön veren stratejik merkezler olması gerektiğine dikkat çekti. Bilimsel yenilik üretmenin artık üniversiteler açısından temel bir sorumluluk haline geldiğini değerlendiren Ceylan, değişen dünyanın yeni düşünme biçimlerini ve yeni akademik yaklaşımları zorunlu kıldığını dile getirdi.

Yapay zekâ ve dijital dönüşüm alanındaki gelişmelere paralel olarak üniversite bünyesinde Yapay Zekâ ile Siber Güvenlik bölümlerinin kurulduğunu aktaran Ceylan, Manas Üniversitesi’nin Orta Asya’daki dijital dönüşüm süreçlerinde öncü rol üstlenmeyi hedeflediğini kaydetti. Rektör Ceylan ayrıca, üniversitenin güçlü akademik altyapısı ve uluslararası iş birlikleriyle geleceğin teknolojilerine yön veren merkezlerden biri olma vizyonunu sürdürdüğünü ifade ederek, Türk dünyasının ortak bilgi üretim kapasitesini artıracak akademik dayanışmanın stratejik önem taşıdığına işaret etti.

Kongrenin, yeni kurulan akademik programların bilimsel yol haritasının şekillenmesine de önemli katkılar sunacağını belirten Prof. Dr. Ceylan, yapay zekâ ve siber güvenlik alanlarında gerçekleştirilecek akademik tartışmaların bölgesel ölçekte yeni araştırma ekosistemlerinin oluşmasına zemin hazırlayacağını değerlendirdi.

Prof. Dr. Ercan Çelik: “Türk Dünyası Yapay Zekâ Ekosisteminde Güçlü Bir Aktör Olmalı”

Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Fen Fakültesi Uygulamalı Matematik ve Enformatik Bölümü öğretim üyesi ve Kongre Başkanı Prof. Dr. Ercan Çelik ise kongrenin temel hedeflerinden birinin Türk dünyasının ortak dil, kültür ve bilimsel potansiyelini teknoloji ekseninde daha görünür hale getirmek olduğunu ifade etti. Disiplinler arası iş birliklerinin önemine değinen Çelik, yapay zekâ alanındaki güncel gelişmelerin ortak akademik üretim süreçleriyle desteklenmesinin, bölgesel teknolojik kapasiteyi güçlendireceğini kaydetti.

Prof. Dr. Çelik aynı zamanda kongrenin farklı alanlardan araştırmacıları aynı platformda buluşturduğunu aktararak, bilimsel paylaşım kültürünün güçlenmesinin Türk dünyasının küresel yapay zekâ ekosistemindeki rekabet gücünü artıracağını vurguladı.

Milli Savunma Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Serdar Salman ise, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi’nin son yıllarda ortaya koyduğu akademik gelişimden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Türkiye ile Kırgızistan arasındaki bilimsel iş birliklerinin güçlenerek devam etmesinin önemine dikkat çeken Salman, ortak akademik projelerin ve araştırma faaliyetlerinin iki ülke arasındaki entelektüel bağları daha da kuvvetlendirdiğini ifade etti.

Yapay zekânın sınırları ve insan muhakemesi tartışıldı

Kongrenin davetli konuşmacılarından Fırat Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Bedri Özer, “Yapay Zekânın Sınırları ve Yapay Zekâ Ajanları” başlıklı sunumunda yapay zekânın bilişsel kapasitesi, etik sınırları ve geleceğe yönelik risklerini ele aldı. Yapay zekânın veri temelli analiz süreçlerinde güçlü bir kapasiteye sahip olduğunu değerlendiren Özer, insan aklının ise deneyim, etik muhakeme ve eleştirel düşünme boyutlarıyla belirleyici rolünü koruduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Özer, sunumunda ayrıca büyük dil modelleri ile yapay zekâ ajanları arasındaki işlevsel farklılıklara değinirken, güvenlik, veri kalitesi, etik riskler ve teknoloji yönetimi gibi başlıkları da tartıştı.

Eğitimde yapay zekânın dönüştürücü potansiyeli ele alındı

Kongrenin bir diğer davetli konuşmacısı İstanbul Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Veysel Bozkurt ise “Türkiye’de Eğitim Amaçlı Yapay Zekâ Kullanımı” başlıklı sunumunda yapay zekânın eğitim süreçlerine etkisini değerlendirdi. Yapay zekânın öğrenme süreçlerini destekleyen önemli bir araç olduğuna dikkat çeken Bozkurt, teknolojinin eleştirel düşünmenin yerine geçen değil, onu destekleyen bir yapı içinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Öğretmen-öğrenci etkileşiminin eğitim süreçlerindeki temel rolünü koruduğunu ifade eden Bozkurt, eğitimde teknolojik dönüşümün insan merkezli pedagojik yaklaşımlarla birlikte yürütülmesinin önemine işaret etti.

Workshoplar teorik bilgiyi uygulamayla buluşturdu

Kongre kapsamında gerçekleştirilen workshop programları da yoğun ilgi gördü. Nazarbayev Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Atakan tarafından düzenlenen “Düşük Kaynaklı Bağlamlar için Üretken Yapay Zekâ Ürün ve Hizmetleri Nasıl Oluşturulur?” başlıklı atölyede, sınırlı veri ve altyapı koşullarında geliştirilebilecek yapay zekâ çözümleri ele alındı. Özellikle düşük kaynaklı diller için sürdürülebilir yapay zekâ ekosistemlerinin oluşturulmasına yönelik değerlendirmeler dikkat çekti.

Lisans öğrencilerine yönelik gerçekleştirilen ikinci workshopta ise Fırat Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Öğretim Üyesi Murat Aydoğan tarafından “RAG Tabanlı Chatbot Geliştirme” başlıklı uygulamalı eğitim verildi. Katılımcılar, Retrieval-Augmented Generation mimarisinin temel prensipleri ile modern chatbot geliştirme süreçlerine ilişkin teknik bilgi edinme fırsatı buldu.

Yapay zekânın çok boyutlu etkileri disiplinlerarası perspektifle tartışıldı

Kongrenin birinci gün devam eden paralel oturumlarında yapay zekânın mühendislik, sağlık, eğitim, dil teknolojileri, iletişim, tarım ve kültürel çalışmalar üzerindeki etkileri değerlendirildi. Derin öğrenme tabanlı sağlık uygulamaları, akıllı tarım sistemleri, doğal dil işleme teknolojileri, büyük dil modelleri, yapay zekâ destekli eğitim sistemleri ve dijital iletişim stratejileri gibi başlıklar araştırmacılar tarafından uygulamalı örneklerle ele alındı.

“Yapay Zekâ Destekli Mühendislik, Sağlık ve Akıllı Sistem Uygulamaları” başlıklı oturumda, elektrokardiyografi verilerinin derin öğrenme yöntemleriyle sınıflandırılması, yapay zekâ destekli mobilite çözümleri, tarımsal otomasyonda hastalık tespiti ve akıllı sulama sistemleri, trafik hacmi tahminleme modelleri, kısa vadeli hava durumu tahmin sistemleri, bankacılıkta dolandırıcılık tespiti ve API güvenliği ile göğüs röntgeni görüntülerinden zatürre teşhisi gibi mühendislik ve sağlık alanına yönelik güncel çalışmalar ele alındı. Ayrıca, yapay zekâ destekli müzik üretiminin genç yetişkinler üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmalar kapsamında, üretken yapay zekânın kültürel ve psikososyal boyutlarına ilişkin değerlendirmelere yer verildi.

“Doğal Dil İşleme, Büyük Dil Modelleri ve Dijital Teknolojiler” oturumunda ise bankacılık sektöründe yapay zekâ destekli çağrı merkezi uygulamaları, Kiril OCR çıktılarının büyük dil modelleriyle iyileştirilmesi, Kırgız dili için lehçe duyarlı otomatik konuşma tanıma sistemleri, parametre-verimli ince ayar yöntemleriyle Türkçe büyük dil modeli adaptasyonu, Türk dünyasına yönelik işaret dili tanıma sistemleri, Kırgızca yapay zekâ kaynaklarının geliştirilmesi, üretken yapay zekâ ile ders hazırlık süreçlerinin verimliliğinin artırılması, Türk devletlerinde yapay zekâ temelli dijital dönüşüm ve yapay zekânın ekonomik etkileri gibi dikkat çekici başlıklar değerlendirildi.

“Eğitim, İletişim ve Toplumsal Dönüşüm Bağlamında Yapay Zekâ Uygulamaları” oturumunda ise yapay zekâ ve nöral makine çevirisinde kültürel-semantik yeterlilik, yapay zekâ teknolojilerinin Kazakça öğretimindeki etkinliği, üniversite öğrencilerinde üretken yapay zekâ ve sağlık okuryazarlığı ilişkisi, dijital çağda kültürel diplomasi ve yapay zekâ temelli iletişim stratejileri, öğrencilerin yeteneklerine göre eğitim yönlendirmesi sağlayan akıllı asistan sistemleri, çocuk edebiyatında dijital hikâye anlatılarının okur üzerindeki etkileri, yabancı dil öğretiminde sanal gerçeklik tabanlı uygulamalar ile eğitimde eleştirel düşünmenin yapay zekâ ekseninde dönüşümü gibi konular tartışıldı.

Sunumlar, yapay zekânın yalnızca teknik bir yenilik alanı olmadığını, sağlık, eğitim, dil teknolojileri, tarım, iletişim ve kültürel çalışmalar başta olmak üzere toplumsal yaşamın pek çok boyutunda dönüştürücü bir etki yarattığını ortaya koydu. Kongre boyunca gerçekleştirilen akademik paylaşımlar, Türk dünyasında ortak teknoloji üretimi ve bilimsel iş birliği kapasitesinin güçlendirilmesi açısından önemli bir zemin oluşturdu.

Kongrenin ikinci gününde yapay zekâda güncel uygulamalar tartışılacak

Kongrenin ikinci gününde gerçekleştirilecek çevrim içi oturumlarda ise yapay zekâ destekli video üretim teknolojileri, siber saldırı tespit sistemleri, tıbbi görüntüleme uygulamaları, akıllı şehir güvenliği, enerji ve çevre odaklı risk analizleri ile yapay zekâ ajanlarının insan algısı üzerindeki etkileri gibi güncel başlıklar tartışılacak.