Haberler

Türk Dünyası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu, T.C. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan’ın katıldığı kapanış oturumuyla tamamlandı. Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesinin (KTMÜ) ev sahipliğinde 15–16 Ekim 2026 tarihlerinde düzenlenen sempozyumda, 16 bilimsel oturumda sunulan 83 bildiriyle Türk dünyasının arkeolojik mirası, güncel saha araştırmaları, arkeometrik yöntemler ve kültürel mirasın korunması çerçevesinde ele alındı.

KTMÜ, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kırgız Cumhuriyeti Kültür, Enformasyon ve Gençlik Politikaları Bakanlığı ile Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü iş birliğinde gerçekleştirilen sempozyum, Cengiz Aytmatov Yerleşkesi’nde araştırmacıları bir araya getirdi. Programın yüz yüze bölümü Edebiyat Fakültesi Kasım Tınıstanov Konferans Salonu ile iki seminer salonunda yürütülürken üç oturum çevrim içi gerçekleştirildi.

Bilimsel program, erken yerleşimlerden Orta Çağ kentlerine, kaya resimlerinden mezar yapılarına, tarihi savaş alanlarından müze koleksiyonlarına uzanan bir kapsam sundu. Arkeojeofizik, arkeogenetik, antik DNA ve yapay zekâ uygulamalarına ilişkin çalışmalar da saha araştırmalarıyla birlikte ele alındı.

Açılış özel oturumu: Anadolu’dan Orta Asya’ya saha araştırmaları bir araya geldi

Prof. Dr. Alpaslan Ceylan’ın başkanlığındaki açılış özel oturumunda beş bildiri sunuldu. Ceylan, “Kuzeydoğu Anadolu’da Çeyrek Asırlık Yüzey Araştırmaları” başlıklı sunumuyla uzun süreli saha çalışmalarını ele aldı. Prof. Dr. Kadiça Taşbayeva, Kırgızistan’ın Batken bölgesindeki Karabulak kültürüne ait Andigen-I Nekropolü’nü; Prof. Dr. Veli Bahşaliyev ise Nahçıvan’daki Halaf ve Ubeyd kültürlerinin izlerini konu edindi.

Prof. Dr. Arman Beysenov, Orta Kazakistan’da MÖ 8–6. yüzyıllara tarihlenen Erken Saka dönemi Tasmola kültürünü değerlendirdi. Doç. Dr. Şukrullo Nasriddinov, Kırkhudjra Anıtı malzemeleri üzerinden Govasay’daki şehirleşme süreçlerini inceledi. Oturum, farklı bölgelerin yerleşim ve mezar kültürlerini karşılaştırmaya imkân veren araştırmaları buluşturdu.

Yerleşim araştırmaları dijital uygulamalarla birlikte değerlendirildi

Prof. Dr. Saadettin Yağmur Gömeç’in başkanlığındaki oturumda Hazarlar ile Sarkel Kalesi ve şehrine ilişkin değerlendirmeler, Kırgızistan yüzey araştırmaları ve Hazar Denizi’nin seviye değişimleriyle bağlantılı kayıp şehirler ele alındı. Prof. Dr. Oktay Özgül, 2023–2024 yıllarındaki Kırgızistan araştırmalarını, Prof. Dr. Abbas Seyidov ve Doç. Dr. Leyla Rüstamova, Hazar Denizi çevresindeki yerleşimleri konu edindi.

Doç. Dr. Tuna Akçay’ın Selçuklu bezemelerine yönelik yapay zekâ destekli platform ve Selinus pilot uygulamasını tanıttığı oturumda, arkeolojik mirasın dijital yöntemlerle incelenmesine de yer verildi. Doç. Dr. Şuhratcon Haydaraliyev ise Ahsıkent Arkeoloji Parkı’nı tarihsel ve arkeolojik turizm açısından değerlendirdi.

Taş Devri’nden Selçuklu dönemine araştırma deneyimleri paylaşıldı

Prof. Dr. Remzi Kuzuoğlu’nun yönettiği oturumda Korkuteli petroglifleri ve Söğütlü Pınar kurtarma kazısı, Kırgızistan’daki Taş Devri araştırmaları, Üç Tepe-2 Anıtı ve Kubadabad Sarayı kazıları ele alındı. Prof. Dr. Mustafa Gökçe, Doç. Dr. Temirlan Çargınov, Doç. Dr. Dilşod Tuhtasinov ve Doç. Dr. Muharrem Çeken’in sunumları, farklı dönem ve alanlarda yürütülen saha çalışmalarını bir araya getirdi.

Doç. Dr. Saltanat Alişer Kızı’nın Orta Asya Neolitiğine ilişkin bildirisiyle erken dönem araştırmalarındaki yeni veriler, güncel sorunlar ve araştırma perspektifleri de gündeme geldi. Oturumda kaya resimleri, yerleşim alanları ve saray mimarisi gibi farklı arkeolojik kaynaklara odaklanıldı.

Savaş alanları ve tarihi yerleşimler arkeolojik verilerle incelendi

Prof. Dr. Adnan Çevik’in başkanlığındaki oturumda, Malazgirt savaş alanına ilişkin 2020–2026 araştırmaları ile Prof. Dr. Ahmet Çaycı’nın Miryokefalan Savaşı bağlamında Konya yakınlarındaki Bağırsak Boğazı’nda yürütülen çalışmaları konu alan bildirisi sunuldu. Tarihi olayların mekânsal bağlamının araştırılması, oturumun başlıca konularından biri oldu.

Doç. Dr. Sefer Aşurov, Azerbaycan’ın kuzeydoğusundaki yeni arkeolojik araştırmaları; Doç. Dr. Roza Abdykulova, İznik Kırgızlar Türbesi üzerinden Kırgızların Anadolu’daki varlığını ele aldı. Dr. Bahtişod Umarov ve Zebiniso Umarova ise VI–IX. yüzyıllarda Buhara şehrine ilişkin araştırmaların tarihini ve bilimsel bulgularını değerlendirdi.

Kentlerin değişimi ve tarihi coğrafya farklı kaynaklarla ele alındı

Prof. Dr. Yavuz Günaşdı’nın başkanlığındaki oturumda Erzurum-Erzincan’da 2024–2025 yıllarında yürütülen yüzey araştırmaları, Efes’in uzun dönemli değişimi ve Burdur’daki Sia Antik Kenti’nin tarihsel, arkeolojik ve mimari özellikleri incelendi. Doç. Dr. Martin Steskal’ın Efes, Doç. Dr. Salih Soslu’nun Sia üzerine sunumları kentlerin farklı dönemlerdeki gelişimine odaklandı.

Doç. Dr. Şahlo Şodiyeva ve Dr. Jahongir Ergaşev, Türk Kağanlığı döneminde Buhara ve Semerkant’ın şehir kültürünü karşılaştırmalı olarak değerlendirdi. Öğr. Gör. Dr. Kanikey Kalieva ve Öğr. Gör. Dr. Cıldız Çımanova ise “Semetey” destanındaki yer adlarını jeomekânsal ve arkeolojik bağlamda inceleyerek sözlü kültür ile tarihî coğrafya arasındaki ilişkiyi ele aldı.

Kazı çalışmaları ile kültürel mirası koruma politikaları buluştu

Prof. Dr. Murodilla Haydarov’un yönettiği oturumda Fergana Vadisi arkeolojisinin güncel meseleleri, tarihî yapıların işlev değişimleri ve kültürel mirasın korunmasına yönelik politikalar değerlendirildi. Prof. Dr. Sedat Şimşek, Prof. Dr. Tugay Arat ve Öğr. Gör. Emine Derya Akyüz’ün ortak çalışmasında Kars Kümbet Kilise Camii ile Artvin Yusufeli Demirkent Köyü Kilise Camii’nin dönüşüm süreçleri ele alındı.

Doç. Dr. Rabia Akarsu, Pulur Höyük kazılarının Türkiye arkeolojisindeki yerini, Doç. Dr. Ercan Çalış ise Gevaş Selçuklu Mezarlığı’ndaki kazı örneklerini sundu. Dr. Çınarbek Coldoşov’un bildirisi de Kırgız Cumhuriyeti’nde kültürel miras varlıklarının korunması ve araştırılmasına ilişkin devlet politikasına odaklandı.

Mezar kültürü, terminoloji ve tarih yazımı karşılaştırıldı

Prof. Dr. Mustafa Beyazıt’ın başkanlığındaki oturumda Denizli’deki Türk-İslam dönemi mezar taşlarında Orta Asya kültürünün izleri, Erzincan kurganları ve Azerbaycan Türklerinin defin ritüelleri ele alındı. Prof. Dr. İbrahim Üngör’ün kurgan araştırmaları ile Dr. Peri Ağayeva’nın arkeolojik ve etnografik yaklaşımı, mezar kültürünün farklı kaynaklarla incelenmesine odaklandı.

Prof. Dr. Çolpon Naymanova, Öğr. Gör. Dr. Anarkan Bekturova ve Öğr. Gör. Gülnara Baygobılova, Türk anıt taşlarına ilişkin İngilizce kaynaklardaki “balbal”, “taş baba” ve “bediz” terminolojisini tartıştı. Doç. Dr. Hasan Yılmazyaşar ise Karacahisar Kalesi ve Osmanlı’nın kuruluş sürecini kronik anlatıları ile arkeolojik bulguları karşılaştırarak değerlendirdi.

İlk yerleşik toplumlardan tarihi alanların korunmasına uzanan çalışmalar sunuldu

Prof. Dr. Mustafa Alican’ın yönettiği oturumda, Battalgazi’deki 2026 yüzey araştırmaları ve Eski Malatya’nın kent planına ilişkin ilk bulgular ele alındı. Prof. Dr. Baybolot Abıtov, Türk dünyası araştırmalarının mevcut durumunu, sorunlarını ve geleceğini değerlendirirken Prof. Dr. Necmi Karul, Göbeklitepe ve Karahantepe üzerinden Güneydoğu Anadolu’daki ilk yerleşik toplumları ve yaşam biçimlerini konu edindi.

Doç. Dr. Bahtiyar Calilov, Azerbaycan’ın yüksek dağlık alanlarındaki kurgan kültürünü göçebe hayvancılık ve defin törenleriyle birlikte inceledi. Uzman Canona Şamşieva ise Narın bölgesindeki Koçkor-Başı ve Taş-Rabat tarihî ve kültürel alanlarında yürütülen restorasyon ve konservasyon çalışmalarını aktardı.

Yüzey araştırmaları, savaş güzergâhları ve koruma sorunları değerlendirildi

Prof. Dr. Nezahat Ceylan’ın başkanlığındaki oturumda Doç. Dr. Gökhan Kalmış, Ağrı’nın Patnos ilçesindeki Eski Çağ tarihi yüzey araştırmalarını; Prof. Dr. Mustafa Kemal Şahin, Kalehisar’da 2019–2026 yılları arasında yürütülen yüzey araştırmaları ve kazıları sundu.

Prof. Dr. Kenan İnan, Otlukbeli Savaşı’nın yerinin ve yol güzergâhlarının tespitine yönelik araştırmaları ele aldı.Doç. Dr. Orozbek Soltobayev, Kırçın Vadisi’nin arkeolojik mirasını araştırma tarihi, anıt tipolojisi ve güncel koruma sorunlarıyla birlikte değerlendirdi. Doç. Dr. Muhammet Arslan ise Ani’deki kazı, koruma ve çevre düzenleme çalışmalarını Türk-İslam arkeolojisi çerçevesinde inceledi.

Arkeolojik araştırmaların üretimi ve medyadaki temsili birlikte tartışıldı

Prof. Dr. Selçuk Seçkin’in yönettiği oturumda Yalova Çobankale Kazı Projesi, KTMÜ’nün 2014–2019 yıllarında Tunç Çağı’na ait bir yerleşimde yürüttüğü araştırmalar, Yassıçemen Savaşı’nın yeri ve Han Kalıntıları kazısı ile Kyzikos Tiyatrosu’ndaki bilimsel araştırmalar ele alındı. Prof. Dr. Kubatbek Tabaldiev, Doç. Dr. Coşkun Erdoğan, Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Tercanlıoğlu ve Şeymanur Çemlek Arslan’ın çalışmaları, saha araştırmalarının farklı aşamalarına odaklandı. Prof. Dr. Besim Yıldırım ise Türk dünyasındaki arkeolojik çalışmaların uluslararası medyada temsilini oryantalist söylem açısından inceledi. Bu bildiriyle, arkeolojik bilginin kamuoyuna hangi anlatılarla aktarıldığı sorusu da bilimsel programın gündemine taşındı.

Sikkeler, kaleler ve jeofizik araştırmalar tarihi yerleşimlerin incelenmesinde buluştu

Prof. Dr. Anar Azizsoy’un başkanlığındaki oturumda Kastamonu Kasaba Köyü’ndeki Türk dönemi araştırmaları, Fergana’da bulunan Batı Köktürk sikkeleri, Hokand Hanlığı dönemindeki kaleler ve Hasankeyf kazıları sunuldu. Prof. Dr. Gaybullah Babayar, Prof. Dr. Ceenbek Alımbayev ve Prof. Dr. Zekai Erdal’nın bildirileri, farklı maddi kültür verileri üzerinden tarihî dönemleri ele aldı.

Doç. Dr. Jale Özlem Oktay Çerezci, Taşkent bölgesindeki VI–VIII. yüzyıl buluntularını erken devir Türk arkeolojisi bağlamında değerlendirdi. Dr. Fethi Ahmet Yüksel ise Yozgat ve Konya’daki kurganlarda yürütülen arkeojeofizik araştırmaları konu edinerek kültürel miras çalışmalarında kullanılan teknik yöntemlere yer verdi.

Savunma yapıları, göç ve arkeoloji tarihi ele alındı

Sovyet döneminde Kırgızların etnik tarihinin arkeolojik açıdan araştırılması, Selçuklu Alâiyesi’nde imar ve savunma faaliyetleri, Malazgirt İç Kalesi ve Ahsıkent’in şehir mimarisi değerlendirildiği oturuma ise Prof. Dr. Muratbek Kocobekov moderatörlük yaptı. Prof. Dr. Osman Eravşar, Alâiye’yi imar, savunma ve deniz egemenliği bağlamında ele alırken Dr. Ahmet Oğuzhan Karaçetin, Malazgirt İç Kalesi’nin kapı ve çevresindeki mekânsal düzenlemeyi 2025 kazı verileri üzerinden inceledi. Dr. Selami Reisoğlu, Türkistan’dan Ahlat’a göç konusunu mezar taşları üzerinden, Dr. Sohibcon Homidov ise Ahsıkent’in savunma sistemlerini ve şehir mimarisini arkeolojik araştırmalar çerçevesinde değerlendirdi.

Ticaret yollarından arkeogenetiğe farklı araştırma yöntemleri paylaşıldı

Prof. Dr. Tolga Bozkurt’un başkanlığındaki oturumda Ankara ve kuzeybatı ilçelerinde İstanbul Kervan Yolu’na ilişkin tespitler, Prof. Dr. Alpaslan Aşık’ın Kök Taş Türbesi kazıları ve Prof. Dr. Özdemir Koçak’ın Bolvadin Üç Höyük’teki 2020–2026 kazılarına ilişkin değerlendirmeleri sunuldu. Doç. Dr. Necla Dursun, Kayseri’deki Keykubadiye Sarayı’nı ele aldı.

Kırgız Millî Müzesi uzmanı Alina Nuradilova, Türk dönemi arkeolojik mirasının korunmasını Ulusal Tarih Müzesi örneği üzerinden değerlendirdi. Candaş Sert’in kurganlarda arkeogenetik akrabalık ve toplumsal örgütlenme ilişkisine odaklanan bildirisiyle, biyolojik verilerin arkeolojik yorumlamadaki kullanımına da yer verildi.

Taş heykeller, mezar taşları ve kaya resimleri karşılaştırıldı

Doç. Dr. Mustafa Karageçi’nin başkanlığındaki çevrim içi oturumda Kars yüzey araştırmaları, Tokat’ın Zile ilçesindeki insan biçimli mezar taşları ve Urartu-İskit kültürel etkileşimindeki hayvan tasvirleri ele alındı. Ali Kürşad Salın, Dr. Öğr. Üyesi Nazim Boy, Dr. Öğr. Üyesi Semih Yaşar Çizikci ve Dr. Öğr. Üyesi Abdulhadi Durukan’ın yer aldığı sunumlar, farklı malzeme grupları ve görsel gelenekleri konu edindi.

Napıl Bazylkhan, VI–IX. yüzyıllara ait eski Türk taş heykellerini anlam ve terminoloji açısından değerlendirdi. Elmar Bahşaliyev ise Gamigaya petrogliflerindeki Yakın Doğu motiflerine odaklandı.

Mimari miras ve antik DNA çalışmalarının saha boyutu incelendi

Doç. Dr. Bahlul İbrahimli’nin yönettiği oturumda Lola Hüseynova ve Sevinç Hüseynova, Haraba Gilan Anıt Kompleksi’ndeki 2 numaralı türbeyi İlhanlı dönemi mimarisi, defin gelenekleri ve maddi kültür açısından ele aldı. Doç. Dr. Enes Kavalçalan, Gülşehir’deki Türk-İslam dönemi mezar taşlarını tespit, envanter ve sanat tarihi çerçevesinde değerlendirdi.

Dr. Öğr. Üyesi Fatih Tepgeç, antik DNA araştırmalarında mobil laboratuvar yaklaşımını, saha koşullarında örnek hazırlama ve moleküler analiz süreçleri üzerinden sundu. Dr. Zümrüd Kahremanova, Azerbaycan’ın Kafkas Albanyası Hristiyan dini mimarisini, Jahongir Mahsutaliyev ise Antik Çin’de kâğıt yapımının ortaya çıkışını ve ilk arkeolojik buluntuları konu edindi.

İnsan kalıntıları ve yerleşimler disiplinler arası yaklaşımlarla değerlendirildi

Prof. Dr. Mehdi Mortazavi’nin başkanlığındaki çevrimiçi oturumda İran Belucistanı’ndaki Selçuklu dönemi ile Türkiye’de Türk-İslam arkeolojisinin gelişimi ele alındı. Doç. Dr. Abdullah Kasım Sonkaya, Türkiye’deki kazı ve yüzey araştırmaları üzerinden alanın gelişim sürecini değerlendirdi.

Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Görgülü, arkeolojik insan kalıntılarını adli bilimler ve paleopatoloji yaklaşımıyla inceleyen çalışmasını sundu. Dr. Öğr. Üyesi Hacer Kumandaş, Tadım Kalesi ve Höyük kazısını; Dr. Hanım Esedova, Azık ve Tağlar mağaralarının arkeolojik ve paleoantropolojik önemini; Karam Darziev ise Gürcistan’daki Trialeti kültürünü kurganlar ve arkeolojik bulgular üzerinden ele aldı.

Sempozyumun kapanışında ortak araştırmalar ve kalıcı iş birlikleri öne çıktı

Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesinin (KTMÜ) ev sahipliğinde düzenlenen Türk Dünyası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu, T.C. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan’ın da katılımıyla 16 Ekim’de Kasım Tınıstanov Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen kapanış programıyla tamamlandı. Programda sempozyumun bilimsel katkıları değerlendirilirken ortak araştırmaların geliştirilmesi, genç araştırmacıların desteklenmesi ve akademik ilişkilerin sürdürülebilir hale getirilmesi üzerinde duruldu.

Bakan Yardımcısı Alpaslan: “Bilimsel iş birliğine yönelik öneriler değerlendirilecek”

T.C. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan, sempozyumun Türk dünyasında yürütülen arkeolojik araştırmaları ortak bir zeminde buluşturduğunu belirtti. Toplantıda ortaya konulan görüş ve önerilerin Bakanlık tarafından değerlendirilerek bilimsel iş birliklerini geliştirmeye yönelik çalışmaların sürdürüleceğini ifade etti.

Manas Üniversitesinin ev sahipliğinden duyduğu memnuniyeti dile getiren Alpaslan, Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsünün ortak tarihin ve kültürel mirasın araştırılmasına yönelik çalışmalarda üstleneceği role dikkat çekti.

Rektör Ceylan: “İkinci sempozyumun daha geniş katılımla düzenlenmesi hedefliyoruz”

KTMÜ Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan, sempozyumun gerçekleştirilmesi için yaklaşık altı yıllık bir hazırlık süreci yürüttüklerini belirtti. Türk dünyasının farklı coğrafyalarında çalışan bilim insanlarını aynı akademik ortamda buluşturmanın, araştırmaların paylaşılması ve yeni iş birliklerinin geliştirilmesi açısından değer taşıdığını vurguladı.

Sempozyumun öğrencilerin alanında yetkin bilim insanlarını dinlemelerine ve farklı araştırma deneyimlerini tanımalarına imkân sağladığını ifade eden Ceylan, organizasyonun devamını getirmeyi hedeflediklerini söyledi. Gelecek yıl ikinci sempozyumu daha geniş katılımla düzenlemeyi arzu ettiklerini dile getirdi.

Ceylan, organizasyona katkıları dolayısıyla T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığına, Kırgızistan Kültür Bakanlığına, TİKA’ya, akademisyenlere ve üniversite çalışanlarına teşekkür etti.

Rektör Alican: “Savaş alanı arkeolojisinde karşılaştırmalı çalışmalar geliştirilecek”

Muş Alparslan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Alican, farklı bölgelerde yürütülen arkeolojik araştırmaların birlikte değerlendirilmesinin yeni bilimsel sorulara ve ortak çalışmalara imkân sağladığını belirtti. Malazgirt savaş alanı arkeolojisi çalışmalarında Türkistan coğrafyasıyla ilişkili izlere ulaştıklarını aktaran Alican, bu bulguların farklı coğrafyalardaki verilerle karşılaştırılmasının araştırmaları derinleştirebileceğini ifade etti.

Sempozyum kapsamında KTMÜ ile Muş Alparslan Üniversitesi arasında iş birliği protokolü imzalandığını hatırlatan Alican, savaş alanı arkeolojisi başta olmak üzere akademik iş birliklerinin ve öğrenci değişiminin geliştirilmesini hedeflediklerini kaydetti. Sempozyumun gelecek yıllarda da sürdürülmesinin ortak araştırmalara katkı sağlayacağını dile getirdi.

Prof. Dr. Aşık: “Bilimsel tartışmalar somut projelere dönüşmeli”

KTMÜ Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Alpaslan Aşık, Türk dünyasındaki arkeolojik araştırmaların ortak veri tabanları, ortak projeler ve sürdürülebilir akademik ilişkilerle desteklenmesinin önemine dikkat çekti. Bilimsel toplantılarda geliştirilen fikirlerin uygulanabilir araştırma projelerine dönüştürülmesi ve genç araştırmacıların yetiştirilmesi gerektiğini belirtti.

Kültürel mirasın korunmasının ortak bir sorumluluk olduğunu vurgulayan Aşık, sempozyumun farklı coğrafyalardan bilim insanları arasında kalıcı çalışma ilişkileri kurulmasına zemin hazırlamasını temenni etti.

Sonuç bildirgesine yönelik önerilerde ortak veri tabanları ve genç araştırmacılar öne çıktı

Kapanış konuşmalarında dile getirilen öneriler, sonuç bildirgesine temel oluşturabilecek ortak çalışma alanlarını ortaya koydu. Arkeolojik araştırmaların ortak veri tabanlarıyla desteklenmesi, farklı bölgelerdeki bulguların karşılaştırılması ve bilimsel toplantılarda geliştirilen fikirlerin ortak projelere dönüştürülmesi öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

Genç araştırmacıların yetiştirilmesi, öğrenci hareketliliğinin geliştirilmesi ve kültürel mirasın korunmasında kurumlar arası iş birliğinin sürdürülmesi de vurgulandı. Sempozyumun düzenli olarak gerçekleştirilmesi ve katılımının genişletilmesi, kurulan akademik ilişkilerin devamlılığı açısından ele alındı.

Bilimsel programın ardından 17 Ekim için Ata-Beyit Anıt Kompleksi, Burana şehir kalıntıları, Kırgız Millî Müzesi ve Bişkek’i kapsayan tarihi ve kültürel gezi planlandı.