Жаңылыктар

Кыргыз–Түрк "Манас" университетинин ректору, профессор Алпаслан Жейлан Анталияда өткөн 8-Этноспорт форумуна катышып, салттуу спортторду сактоо, маданий мурастарды жашатуу жана Түрк дүйнөсүнүн жалпы баалуулуктарын эл аралык деңгээлде таанытуу боюнча жолугушууларды өткөрдү. Дүйнөлүк Этноспорт уюму тарабынан 3–5-апрель күндөрү уюштурулган бул форум салттуу спорттордун келечегин аныктоону максат кылган глобалдык платформа катары өзгөчөлөнүп, "Манас" университети да маданий мурасты академиялык жана институционалдык деңгээлде колдогон мамилеси менен иш-чарага катышты.

Анталияда өткөн форумга Дүйнөлүк Этноспорт уюмунун президенти Нежмеддин Билал Эрдоган, Жаштар жана спорт министри Осман Ашкын Бак, ошондой эле 29 өлкөдөн келген мамлекеттик өкүлдөр, федерация жетекчилери, академиктер, спорт менеджерлери жана жарандык коом уюмдары катышты. Форумга ошондой эле Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары Эдил Байсалов жана Министрлер Кабинетине караштуу Дене тарбия жана спорт мамлекеттик агенттигинин директору Урмат Асанбаев да катышты.

Форумдун алкагында салттуу спорттордун туруктуулугу, маданий мурастарды сактоо, эл аралык кызматташууну өнүктүрүү, медиа стратегиялар жана “Ethnosports 2027” концепциясынын негизинде кыска, орто жана узак мөөнөттүү жол карталары талкууланды.

“Тынчтыктын негизи спорт аркылуу камсыздалышы мүмкүн”

Дүйнөлүк Этноспорт уюмунун президенти Нежмеддин Билал Эрдоган форумдун ачылыш жыйынында Этноспорттун жөн гана салттуу спортторду сактоого багытталган демилге эмес экенин, бүгүнкү күндө барган сайын алсызданып жаткан глобалдык тынчтык шартында маанилүү болгон күчтүү маданий жана гуманитардык негиз түзөрүн баса белгиледи.

Эрдоган: «Ар бирибиз өз тамырыбызды издеп жатып, бири-бирибизди таптык. Бул издер ата-бабаларыбыздын бир эле жолдор менен өткөнүн көрсөттү», — деп белгилеп, ар түрдүү коомдорду жалпы тарых жана маданий эс тутум аркылуу бириктирген этноспорт түшүнүгүнө көңүл бурду. Ошондой эле ал: «Ethnosports 2027 салттуу спорттордун кайра жандануусунун символу болот», — деп, бул тармактагы глобалдык көз карашты билдирди.

Дүйнөдө согуштар, кагылышуулар жана бөлүнүүлөр күчөп, спорттун бириктирүүчү жана тынчтык орнотуучу таасири алсырап жаткан учурда, Этноспорт кайрадан өнөктөштүк, тилектештик жана маданий жакындашууга өбөлгө түзгөн аянтча катары өзгөчөлөнүп чыгышы форумдун эң маанилүү билдирүүлөрүнүн бири болду.

Бул жагынан алганда, форумда айтылган ойлор спорттун коомдордун ортосунда көпүрө түзгөн күч катары кайрадан маанилүү ролду ойношу керек экенин көрсөттү.

Жейлан: «Этноспорт жөн гана спорт эмес, бул – иденттүүлүк маселеси»

Ректор, профессор Алпаслан Жейлан Этноспорт форумунун салттуу спортторду жайылтуу менен гана чектелбестен, жалпы тарых, маданият жана иденттүүлүк аң-сезимин эл аралык деңгээлде кайрадан чыңдаган стратегиялык платформа экенин баса белгиледи.

"Манас" университети бул процессте жөн гана пассивдүү катышуучу болбостон, Түрк дүйнөсүнүн жалпы мурасын академиялык, маданий жана институционалдык деңгээлде алып жүргөн алдыңкы жогорку окуу жайы катары салым кошуп жатканын белгилеген Жейлан, университеттин Түрк маданий мейкиндигине байланыштуу илимий изилдөөлөрү, тарыхый мураска багытталган иштери, жаш муундардын маданий таандыктыгын бекемдеген иш-чаралары жана эл аралык кызматташтыктары Этноспорттун көтөргөн көз карашы менен түздөн-түз шайкеш келерин айтты.

«Манас университети этноспорт үчүн аймактык күч борбору»

Ректор Жейлан "Манас" университетинин академиялык тажрыйбасы, кең спорттук инфраструктурасы, ачык жана жабык объектилери, салттуу спорттук иш-чараларга ылайыктуу материалдык мүмкүнчүлүктөрү жана көп тармактуу кампус мүмкүнчүлүгү менен этноспорт иш-чаралары боюнча аймактык деңгээлде күчтүү борбор экенин белгиледи.

Жейлан: « Биз "Манас" университети катары салттуу спортторду өткөндөн калган фольклордук элементтер катары эмес, элдердин эс тутумун, жашоо тажрыйбасын жана цивилизациялык түшүнүгүн алып жүргөн жандуу баалуулуктар катары карайбыз. Бул форумдун көздөгөн маданий уланмалуулук, институционалдашуу жана эл аралык деңгээлде таанылуу багытындагы максаттарына спорттук иш-чаралар аркылуу да, илимий билим өндүрүү, маданий дипломатия жана Түрк дүйнөсүнө багытталган академиялык кызматташуулар аркылуу да конкреттүү салым кошуп жатабыз», — деди.

Профессор Жейлан ошондой эле университеттин материалдык жана институционалдык мүмкүнчүлүктөрү этноспорт жаатында дагы да кең масштабдагы иш-чараларды өткөрүүгө ар дайым даяр болгон чоң потенциалга ээ экенин баса белгиледи.

«Дүйнөлүк Этноспорт уюму салттуу спортторду эл аралык деңгээлде көрүнүктүү кылды»

Профессор Алпаслан Жейлан салттуу спорттордун акыркы жылдары эл аралык деңгээлде көбүрөөк көрүнүктүү, жакшы уюшулган жана күчтүү түзүмгө ээ болушунда Дүйнөлүк Этноспорт уюмунун жүргүзгөн иштери маанилүү роль ойногонун белгилеп, бул процесске жетекчилик кылган Билал Эрдоганга ыраазычылык билдирди.

Жейлан этноспорттун маданий мурасты сактоо, аны жаш муундарга өткөрүп берүү жана аны институционалдык көз караш менен келечекке алып чыгуу жагынан олуттуу өнүгүү алганын айтты. Ал акыркы жылдары ишке ашырылган эл аралык иш-чаралар, кызматташуулар жана стратегиялык багыттар бул тармактын туруктуу түрдө бекемделишине чоң салым кошконун белгиледи.

Ректор ошондой эле салттуу спорттор азыр кеңири маданий жана институционалдык негизде каралып жатканын, бул өнүгүүгө катышкан бардык тараптар маанилүү салым кошуп жатканын айтып, этноспорттун келечекте маданий дипломатия, жаштар саясаты жана эл аралык кызматташтык жаатында дагы да маанилүү роль ойной турганын баса белгиледи.

«Жылдарга созулган тажрыйба "Манас" университетин этноспортто алдыга чыгарды»

Ректор, профессор Алпаслан Жейландын этноспорт тармагындагы кызыгуусу жана салымы бул жылкы форумга катышуусунан алда канча мурунку күчтүү тажрыйбага таянат. Салттуу спортторду сактоо, институционалдаштыруу жана илимий негизде өнүктүрүү багытында ал көп жылдар бою активдүү иш алып барган.

Профессор Жейлан 2012–2016-жылдары Түркиянын Салттуу спорт түрлөрү федерациясынын президенти кызматын аркалаган. Ал I жана II Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын жүрүшүндө Түркия делегациясынын жетекчиси жана уюштуруу комитетинин мүчөсү катары да иштеген.

"Манас" университетиндеги ректорлук милдетин аткарып жаткан мезгилинде болсо, ал университетте Салттуу оюндар жана спортту изилдөө институтунун жана Спорт илимдер факультетинин түзүлүшүнө демилгечи болгон. Ошондой эле Чыңгыз Айтматов кампусунда түзүлгөн практикалык аянттар, эл аралык иш-чаралар жана илимий ишмердүүлүктөр аркылуу этноспорттун академиялык жана институционалдык деңгээлде өнүгүшүнө салым кошкон.

Бул тажрыйбанын негизинде профессор Жейлан 2024-жылы өткөн 6-Этноспорт форумунда да салттуу спорт жана оюндардын өнүгүшүнө кошкон салымы үчүн Кыргыз күрөшү эл аралык федерациясы тарабынан “Өзгөчө кызмат медалы” менен сыйланган.

«Эл аралык кызматташтыктар үчүн байланыштар жүргүзүлдү»

Ректор, профессор Алпаслан Жейлан форум учурунда ар кайсы өлкөлөрдөн келген мамлекеттик өкүлдөр, спорт жетекчилери, федерация мүчөлөрү, академиктер жана маданий мекемелердин өкүлдөрү менен жолугушуп, этноспорт тармагында өнүктүрүлө турган академиялык, маданий жана спорттук кызматташтык мүмкүнчүлүктөрү боюнча пикир алмашты.

Жолугушууларда салттуу спортторду илимий изилдөөлөрдүн көп тармактуу объектиси катары кароо, университеттер аралык биргелешкен долбоорлорду иштеп чыгуу, жаш муундар арасында маданий аң-сезимди жогорулатуу иштерин кеңейтүү жана эл аралык деңгээлде уюштурулуучу иш-чараларда институционалдык кызматташууну күчөтүү маселелери негизги багыт катары талкууланды.

"Манас" университетинин академиялык тажрыйбасы, спорттук инфраструктурасы жана түрк дүйнөсүнө багытталган институционалдык мүмкүнчүлүктөрү бул тармактагы көп тараптуу кызматташуулар үчүн маанилүү негиз түзөрүн белгилеген Жейлан, этноспорттун маданий мурасты сактоодон тышкары өлкөлөр жана мекемелер ортосунда туруктуу байланыш, биргелешкен өндүрүш жана узак мөөнөттүү кызматташтык тармактарын түзүүгө өбөлгө болгон стратегиялык тармак экенин баса белгиледи.