Жаңылыктар

КТМУ, Кахраманмараш Сүтчү Имам университети жана Кахраманмараш шаардык мэриясы менен кызматташтыкта уюштурулган симпозиумдун 21 илимий отуруму Касым Тыныстанов атындагы жыйындар залы баш болгон беш залда өткөрүлдү. Кыргызстан, Түркия, Казакстан, Өзбекстан жана Орусиядан келген изилдөөчүлөрдүн эмгектери сунушталды. Программада түрк элдеринин спорт жана оюн маданияты тарых, билим берүү, саламаттыкты сактоо, тил, фольклор жана спорт илимдери багыттарында ар тараптуу талданды.

Илимий отурумдарда салттуу спорт түрлөрүнүн тарыхый өнүгүшү, коомдогу орду жана маданий мурас катары маанисине басым жасалды. Оюндарга байланыштуу ишенимдер, мифологиялык элементтер жана үрп-адаттар каралган изилдөөлөрдө түрдүү аймактардагы тажрыйбалар бааланды.

Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары боюнча баяндамаларда салттуу спорт түрлөрүнүн эл аралык деңгээлде таанылышы, маданий дипломатия жана түрк дүйнөсүндөгү орток инсандык маселелери бааланды. Эл аралык спорттук уюмдардын  маданий карым-катнашка кошкон салышы талкууланды.

Көк бөрү, көкпар, бузкаши, джирит жана атчан жаа атуу симпозиумдун негизги изилдөө багыттарынан болду. Бул спорт түрлөрүнүн тарыхый келип чыгышы, маданий мааниси жана муундан-муунга өтүү процесстери боюнча изилдөөлөр сунушталды.

Салттуу түрк жаа атуусу менен көк бөрүнү маданий мурасты өткөрүп берүү жагынан салыштырган изилдөөдөн сырткары, ат спорту боюнча жасалган эмгектердин илимий картасын талдаган баяндамага да орун берилди. Атка минүү жана жаа атууга тиешелүү тарыхый тексттердин лексикасын талдаган изилдөөлөр бул тармактардагы жазуу түрүндөгү булактарга салым кошмокчу.

Балдар жана акыл-эс оюндарын билим берүүдө колдонуу боюнча изилдөөлөр менен бөлүшүлдү

Изилдөөлөрдө балдар оюндарынын мотордук көндүмдөр, социалдашуу, команда ичиндеги өз ара аракеттенүү жана маданий таандык менен байланышы каралды. Салттуу оюндарды мугалимдерди даярдоо процесстеринде жана университет студенттерин окутууда кантип пайдаланууга болору боюнча мамилелер менен бөлүшүлдү.

Саламаттыкты сактоо жана спорт илимдери тармагындагы баяндамаларда университет студенттеринин дени сак жашоо адаттары, башталгыч класстын окуучуларынын физикалык өнүгүүсү жана түрдүү спорт түрлөрү менен машыккан спортчулардын физикалык даярдыгы изилденди. Дене тарбия көнүгүүлөрү жана оюндардын студенттердин психологиялык абалы менен байланышы да программага киргизилди.

Санариптештирүүнүн маданий мурасты өткөрүп берүүдөгү мүмкүнчүлүктөрү талкууланды

«Бабадан экранга» аталышындагы эмгекте Z муунунун салттуу көчө оюндары боюнча билими, тажрыйбасы жана санариптик өзгөрүүнү кабыл алуусу изилденди. Салттуу балдар оюндарын санариптештирүүгө багытталган изилдөөлөрдө учурдагы тажрыйбалар жана келечекте иштеп чыгууга боло турган мамилелер каралды.

Жасалма интеллект доорунда түрк дүйнөсүнүн салттуу балдар оюндарын сактоо жана келечек муундарга өткөрүп берүү боюнча концептуалдык модель жөнүндө маалымат айтылды. Бул баяндамалар салттуу оюндарды жаштарга жеткирүүдө технология жана коммуникация тармагындагы изилдөөлөрдүн ролун баса белгиледи.

КТМУ аркылуу университеттердин салттуу спорттогу ролу бааланды

Тепүк оюнунун дене тарбия сабактарында студенттердин мотивациясы менен байланышы жана салттуу акыл-эс оюндарынын жогорку билим берүүдөгү педагогикалык мааниси боюнча изилдөөлөр да сунушталды. Ошондой эле «оюн» сөзүнүн келип чыгышы жана маанилери менен бирге азыркы тапта кыргыз көчмөн оюндарында аянтты пайдалануу маселеси изилденди.

Программада мурунку симпозиумдун баяндамаларын спорт тармактары, оюндар жана изилдөө багыттары тарабынан баалаган эмгек да орун алды. Ошентип, бул тармактагы билимдин кайсы темаларга топтолгондугу боюнча баалоолор айтылды.

Симпозиум салттуу спорт түрлөрүн сактоо жана өнүктүрүүгө багытталган изилдөөлөр билим берүү практикасы, маданий мурасты өткөрүп берүү жана технологик өзгөрүүлөр менен биргеликте каралган илимий отурумдар менен аяктады.